Geislavarnir hafa gefið út skýrslu sem Dr. Sigurður Örn Stefánsson skrifaði um gammagreiningartækni, þegar hann vann hjá stofnuninni eitt sumar á námsárum sínum við Háskóla Íslands fyrir tæpum áratug. Geislavarnir ríkisins gáfu ekki út skýrslur á þeim tíma. Efni skýrslunnar stendur þó enn fyrir sínu og stofnuninni finnst rétt að gefa skýrsluna út, enda hefur vaxandi áhersla verið á gammagreiningartækni hjá stofnuninni. Ennfremur er það stefna stofnunarinnar að gera sýnilegan góðan afrakstur vinnu námsmanna í tímabundinni vinnu.

Gammagreiningu má líkja við litrófsgreiningu, nema hvað í stað þess að skoða sýnilegt ljós er það gammageislun frá geislavirkum efnum sem er skoðuð. Sú gammageislun sem hvert geislavirkt efni sendir frá sér er einkennandi fyrir viðkomandi efni. Með því að mæla róf geislunarinnar með nákvæmum tækjum má þannig þekkja hvert geislavirkt efni frá öllum öðrum og jafnvel meta hversu mikið er af því.

Geislavarnir ríkisins hafa beitt gammagreiningu í hárri upplausn á rannsóknastofu sinni frá því stofnunin hóf starfsemi sína árið 1989. Þessi tækni er undirstaða mælinga stofnunarinnar á geislavirkum efnum í náttúrunni. Þótt það sé tiltölulega auðvelt að þekkja geislavirk efni með þessari tækni, þá þarf að leiðrétta vegna margra truflandi þátta þegar meta skal magn efna. Vinna Sigurðar Arnar sumarið 2003 snerist um lýsingu á þessum leiðréttingum og hvernig best væri að beita þeim í algengri gerð forrits til úrvinnslu gammagreiningargagna. Það forrit sem Geislavarnir ríkisins hafa beitt frá upphafi til úrvinnslu almennra vöktunarmælinga er skrifað á stofnuninni og inniheldur þær leiðréttingar sem þarf að gera vegna þeirra. Skýrsluna má nálgast hér.

Á síðari árum hafa Geislavarnir ríkisins lagt aukna áherslu á að nýta gammagreiningu. Stofnunin tók færanlegan gammagreini í notkun árið 2011 en með honum er hægt að meta sýni og geislun á vettvangi. Dæmi um slíka notkun er að finna í nýlegri vöktunarskýrslu stofnunarinnar, GR12:03 Vöktunarmælingar Geislavarna ríkisins 2011. Gammagreining á vettvangi felur einnig í sér bætta hæfni til að geta sinnt ýmsum úttektum, bæði vegna eftirlits og viðbúnaðartengdra atvika. Á forsíðu skýrslu Sigurðar Arnar er sýnd mæling á dós með spænum af rýrðu úrani. Með gammagreiningu mátti bæði þekkja innihald dósarinnar og meta magn úransins í henni.

Stofnunin hefur verið virkur þátttakandi í norrænu samstarfi um gammagreiningartækni. Undanfarin ár hafa verið haldnar árlegar norrænar ráðstefnur með fyrirlestrum um gammagreiningu og meðal fyrirlesara hafa einnig verið gestafyrirlesarar utan Norðurlanda, sem hafa verið með þeim fremstu á sínu sviði. Geislavarnir héldu slíka ráðstefnu í Hveragerði 11.-12. september 2012 (sjá frétt stofnunarinnar, Ráðstefna á Íslandi um geislamælitækni). Stofnunin sér einnig um norrænan wiki-vef um gammagreiningu, GammaWiki

Samstarfið nær einnig til Bandaríkjanna. Bandaríska kjarnöryggisstofnunin (National Nuclear Security Administration) bauð erlendum ríkjum, á grunni samstarfs á vegum Alþjóða kjarnorkumálastofnunarinnar (IAEA), að nýta sér getu fremstu rannsóknastofnunar Bandaríkjanna á sviði gammagreiningar. Í viðbúnaðartilvikum er unnt að fá á rúmlega klukkutíma óháða staðfestingu á eigin niðurstöðum gammagreiningar eða frumgreiningu á sýnum sem einungis færustu sérfræðingar geta greint og þá með öflugum hugbúnaði. Geislavarnir ríkisins voru meðal fyrstu stofnananna utan Bandaríkjanna til að nýta sér þessa þjónustu og stofnunin gekkst meðal annars fyrir því að þessar greiningar voru notaðar í norrænum æfingum. Stofnanir á öðrum Norðurlöndum hafa nú fylgt þessu eftir.